حق برخورداری از دادرسی عادلانه یکی از اصول بنیادین حقوق بشر و حقوق کیفری مدرن محسوب میشود. با این حال، در سالهای اخیر پروندههای امنیتی در ایران همواره محل بحث و انتقاد نهادهای حقوق بشری بودهاند.ماده ۱۴ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی بر حق دسترسی به دادگاه مستقل، حق انتخاب وکیل، اصل برائت و رسیدگی علنی تأکید دارد.
بسیاری از گزارشهای منتشرشده در سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که در برخی پروندههای امنیتی، متهمان با محدودیت دسترسی به وکیل یا روندهای غیرشفاف دادرسی مواجه بودهاند.
در حقوق داخلی ایران نیز:
- اصل ۳۵ قانون اساسی حق داشتن وکیل را تضمین میکند.
- اصل ۳۷ بر اصل برائت تأکید دارد.
با این حال، گزارشهای منتشرشده توسط HRANA، BBC Persian و Iran Human Rights نشان میدهد که فعالان مدنی و سیاسی در برخی پروندهها با محدودیتهای جدی حقوق دفاعی مواجه شدهاند.
از منظر حقوق بینالملل، دادرسی عادلانه فقط یک اصل حقوقی نیست، بلکه بخشی از:
- استقلال قضایی، دسترسی آزاد به وکیل، شفافیت دادرسی و نظارت حقوقی مستقل است.
منابع:
- ICCPR ماده ۱۴
- قانون اساسی ایران
- HRANA
- BBC Persian
- Iran Human Rights
لینکها:
https://www.hra-news.org
https://www.bbc.com/persian
https://iranhumanrights.org
