موضوع حقوق زنان و برابری جنسیتی طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین مباحث حقوق بشری در ایران و جامعه بینالمللی تبدیل شده است. پس از اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»، توجه نهادهای حقوق بشری به وضعیت حقوقی و اجتماعی زنان در ایران افزایش یافت.
اصل برابری و منع تبعیض، یکی از اصول بنیادین حقوق بینالملل حقوق بشر محسوب میشود. ماده ۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر تصریح میکند:
«تمام افراد بشر آزاد زاده میشوند و از لحاظ حیثیت و حقوق با هم برابرند.»
همچنین ماده ۲ اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده ۲ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، هرگونه تبعیض بر مبنای جنسیت را ممنوع اعلام کردهاند.
در حقوق داخلی ایران نیز:
- اصل ۲۰ قانون اساسی مقرر میکند:
«همه افراد ملت اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند.»
- اصل ۲۱ قانون اساسی دولت را موظف به حمایت از حقوق زنان دانسته است.
با وجود این، برخی نهادهای حقوق بشری بینالمللی در گزارشهای خود به موضوعاتی نظیر:
- محدودیتهای مرتبط با پوشش،
- نابرابری در برخی قوانین خانوادگی،
- محدودیتهای شغلی و اجتماعی،
- و برخورد با فعالان حقوق زنان
اشاره کردهاند.
کنوانسیون رفع هرگونه تبعیض علیه زنان (CEDAW) مهمترین سند بینالمللی مرتبط با حقوق زنان محسوب میشود، اگرچه ایران تاکنون به این کنوانسیون نپیوسته است. با این حال، بسیاری از اصول منع تبعیض جنسیتی در سایر اسناد بینالمللی که ایران عضو آنهاست نیز مورد شناسایی قرار گرفتهاند.
از منظر حقوق تطبیقی، بسیاری از حقوقدانان معتقدند تحقق برابری جنسیتی نیازمند:
- اصلاح قوانین تبعیضآمیز،
- تضمین فرصتهای برابر،
- و حمایت مؤثر از مشارکت اجتماعی زنان
است.
منابع:
- اعلامیه جهانی حقوق بشر
- میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی
- قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
- گزارشهای UN Women
- گزارشهای Human Rights Watch
لینکها:
https://www.unwomen.org
https://www.hrw.org
