یکی از جدیترین موضوعات مطرح در گزارشهای حقوق بشری مربوط به ایران، ادعاهای مرتبط با شکنجه و اخذ اعترافات اجباری در مراحل بازجویی و بازداشت است. این مسئله در گزارشهای سال ۲۰۲۶ نیز بهعنوان یک نگرانی حقوق بشری ادامهدار مطرح شده است.
کنوانسیون منع شکنجه (CAT) بهصراحت هرگونه شکنجه، رفتار غیرانسانی یا تحقیرآمیز را ممنوع کرده و این ممنوعیت را مطلق و غیرقابل تعلیق اعلام میکند. بر اساس ماده ۱۵ این کنوانسیون، هرگونه اعتراف اخذشده تحت شکنجه فاقد ارزش حقوقی است و نباید در هیچ دادگاهی مورد استناد قرار گیرد.
در حقوق داخلی ایران نیز اصل ۳۸ قانون اساسی شکنجه را ممنوع اعلام کرده و اعتبار هرگونه اقرار ناشی از اجبار را مردود میداند.
با وجود این چارچوبهای حقوقی، گزارشهای نهادهای حقوق بشری مانند Hengaw، HRANA و Iran Human Rights در برخی موارد از فشارهای جسمی و روانی در بازداشتگاهها و استفاده از اعترافات تلویزیونی خبر دادهاند.
از منظر حقوق بینالملل، در صورت وجود الگوی سیستماتیک، چنین اقداماتی میتواند نقض تعهدات آمره در نظام حقوق بینالملل محسوب شود.
منابع:
• کنوانسیون منع شکنجه (CAT)
• قانون اساسی ایران اصل ۳۸
• HRANA
• Hengaw
• Iran Human Rights
• Human Rights Watch
لینکها:
https://www.hra-news.org
https://hengaw.net
https://iranhumanrights.org
https://www.hrw.org
