مجازات اعدام همچنان یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات حقوق بشر در ایران و نظام بینالمللی حقوق کیفری است. گزارشهای سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که روند اجرای احکام اعدام در ایران همچنان در سطح بالایی ادامه دارد و نگرانیهای جدی درباره نوع دادرسی و گستره جرایم مشمول این مجازات وجود دارد.
ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی حق حیات را بهعنوان حق بنیادین بشر تضمین میکند.
این ماده اگرچه مجازات اعدام را بهطور مطلق منع نمیکند، اما آن را به «جدیترین جرایم» محدود کرده و رعایت کامل استانداردهای دادرسی عادلانه را شرط اساسی اجرای آن میداند.
کمیته حقوق بشر سازمان ملل بارها تأکید کرده است که جرایم مبهم یا امنیتی نباید مبنای صدور حکم اعدام قرار گیرند، بهویژه زمانی که دادرسی با محدودیت دسترسی به وکیل یا عدم شفافیت همراه باشد.
در حقوق داخلی ایران نیز اصل ۳۶ قانون اساسی بر لزوم صدور حکم کیفری تنها از طریق دادگاه صالح تأکید دارد. با این حال، گزارشهای نهادهای حقوق بشری نشان میدهد که در برخی پروندهها، نگرانیهایی درباره روند دادرسی و شفافیت وجود دارد.
از منظر حقوق بینالملل، هرگونه اجرای مجازات مرگ بدون رعایت دقیق استانداردهای دادرسی منصفانه میتواند نقض جدی تعهدات بینالمللی دولتها محسوب شود.
منابع:
- ICCPR ماده ۶
- قانون اساسی ایران اصل ۳۶
- Amnesty International
- Iran Human Rights
- Human Rights Watch
لینکها:
https://www.amnesty.org
https://iranhumanrights.org
https://www.hrw.org
